ANGOLA Samenleving

ANGOLA Interactief (video's, reisverhalen)

Samenleving

PREVIEW - UITGEBREIDE BESCHRIJVING VOLGT

Staatsinrichting

De Republiek van Angola is een constitutionele republiek met een uit één Kamer bestaand parlement ( Assembleia Nacional, oftewel de Nationale Vergadering). De Angolese grondwet dateert van 11 november 1975 en voorziet na de laatste herziening in augustus 1992, in een meerpartijensysteem. Het rechtssysteem is gebaseerd op Portugees- en gewoonterecht. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is in de grondwet vastgelegd.

De Republiek Angola (tot augustus 1992 Volksrepubliek Angola) is in naam een parlementaire meerpartijendemocratie, in de praktijk is het echter een republiek met een sterk presidentieel systeem. President José Eduardo dos Santos, die inmiddels 26 jaar aan de macht is, is opperbevelhebber van de strijdkrachten. Hij benoemt (en ontslaat) de overige leden van het kabinet, hij benoemt de rechters van het Hooggerechtshof en schrijft verkiezingen uit. Bestuurlijk is het land onderverdeeld in 18 provincies met aan het hoofd een gouverneur, bijgestaan door een vice-gouverneur. Beiden worden door de president benoemd.

Sinds 5 december 2002 heeft Angola een regering van Nationale Eenheid en Verzoening (GURN), waarin ook leden van UNITA zijn opgenomen. Bij de benoeming van het nieuwe kabinet is de functie van premier opnieuw ingesteld, nadat de president zichzelf in januari 1999 direct aan het hoofd van het kabinet had geplaatst. De president zit overigens tot op heden de kabinetsvergaderingen voor. De Nationale Vergadering heeft 223 zetels, waarvan drie zetels zijn gereserveerd voor in het buitenland verblijvende Angolezen. Deze zetels zijn echter nooit vervuld, dus in de praktijk heeft het parlement 220 leden. Deze leden worden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging gekozen, in principe voor een termijn van vier jaar. 130 zetels worden via een nationale kieslijst gekozen en 90 zetels worden vanuit regionale kieslijsten vervuld. UNITA, met 70 zetels, maakt weliswaar deel uit van de regering, maar wordt in Angola algemeen beschouwd als een oppositiepartij. In de praktijk heeft de MPLA, met 129 zetels, de politieke macht stevig in handen.

De eerste en tevens meest recente verkiezingen (voor parlement en president) in Angola werden gehouden op 29 en 30 september 1992. Tijdens de daarop volgende burgeroorlog werden geen verkiezingen georganiseerd. Al sinds het Memorandum of Understanding van 2002 wordt gesproken over een datum voor nieuwe verkiezingen. Historisch is de installatie in augustus 2005 van een nationale kiesraad. De raad bestaat uit een voorzitter en 10 leden. Zes leden zijn benoemd door het parlement (drie door de MPLA, twee door UNITA en één door de Partido R enovador Democrático (PRD). De overige leden zijn aangewezen door de president, de minister voor Territoriale Administratie en de Hoge Raad voor Sociale Communicatie. De commissie heeft een duidelijk MPLA signatuur. De eerstkomende verkiezingen zullen naar verwachting eind 2006 plaatsvinden.

Politiek

Tijdens het vijfde partijcongres van de MPLA in december 2003 werd president Dos Santos, herkozen tot partijleider. De huidige minister voor Openbaar Bestuur, António Pitra Neto, werd door het congres tot vice-voorzitter van de MPLA verkozen, een nieuwe functie die door hetzelfde congres werd ingesteld. De Dos-Santos-loyalist (en voorheen getipt als diens opvolger) João Lourenço werd vervangen als Secretaris-Generaal van de MPLA door de vice-voorzitter van de Nationale Vergadering, Julião Mateus Paulo. Hoewel president Dos Santos in 2001 had verklaard geen nieuwe ambtstermijn te ambiëren, zal hij zich naar verwachting opnieuw kandidaat stellen voor de volgende presidentsverkiezingen.

De huidige president heeft wederopbouw, democratisering en verzoening tot de kernzaken van zijn beleid gesteld.De positie van UNITA binnen de Regering van Eenheid en Nationale Verzoening is een lastige. Niet alleen is UNITA coalitiepartner in de regering, UNITA is ook de tweede partij van het land en de belangrijkste oppositiepartij. Een van de grootste pijnpunten is dat een aantal van UNITA's ministers in de regering minder macht heeft dan de vice-ministers van de MPLA. UNITA is met vier ministers en zeven vice-ministers vertegenwoordigd in de regering, maar ziet de overheid als MPLA. UNITA is, als uitkomst van het Memorandum of Understanding slechts vanwege historische redenen vertegenwoordigd in de regering, aldus Abel Chivukuvuku, parlementslid en secretaris van UNITA voor politieke en constitutionele zaken. Een aantal bewindslieden, dat oorspronkelijk tot UNITA behoorde, heeft zich inmiddels aangesloten bij de MPLA. Het vertrouwen tussen de regeringspartners MPLA en UNITA is dan ook uiterst broos. UNITA klaagt over intimidatie van haar leden en aanhangers door de autoriteiten. Ook zou UNITA-leden smeergeld aangeboden zijn door de MPLA, in ruil voor politieke concessies. Op 16 december 2003 deden zeven oppositiepartijen (waaronder UNITA) hun beklag bij de voorzitter van de Nationale Vergadering over de vooringenomenheid van de staatsmedia. Volgens de oppositie werd het beginsel van gelijke behandeling van partijen hierdoor geschonden. Ook zou het volgens UNITA voor oppositiepartijen welhaast onmogelijk zijn toegang te krijgen tot de officiële media. Ook onder de nieuwe perswet die in februari 2006 door het parlement is aangenomen, verandert deze situatie niet.

Onafhankelijkheidsstrijd Cabinda

De in 1963 opgerichte afscheidingsbeweging FLEC ( Frente de Libertação do Enclave de Cabinda) bijgestaan door haar gewapende tak FAC ( Forças Armadas de Cabinda), zet zich sinds haar oprichting in voor een onafhankelijk Cabinda. De enclave Cabinda werd door Portugal in de koloniale tijd vanuit Angola als apart protectoraat bestuurd en werd bij het Portugese vertrek uit Angola gemakshalve bij Angola gevoegd. De Angolese regering heeft verschillende malen aangegeven niet bereid te zijn verder te gaan dan een zeer beperkte mate van autonomie voor Cabinda. De enclave is zeer belangrijk voor Angola, omdat het grootste deel van de off-shore olieproductie plaatsvindt in de territoriale wateren van Cabinda.

Het langdurige conflict tussen de regering en de FLEC rebellen kwam eind 2002 tot een uitbarsting bij een grootschalig regeringsoffensief tegen de FLEC. De gevechten leidden tot massale ontheemding. In 2003 kondigde de regering een vredesvoorstel voor Cabinda aan, op voorwaarde dat FLEC-FAC de wapens neer zou leggen. Tot een eenzijdige wapenstilstand kwam het echter niet.

In 2004 werd in het Brabantse Helvoirt het Forum Cabinda para o Dialogo (FLD) opgericht, met als doel de verschillende geledingen van Cabinda (het verzet, de kerk en het maatschappelijk middenveld) met een stem te laten spreken teneinde tot een vreedzame oplossing voor het conflict te komen. Secretaris-generaal van de FLEC, Antonio Bento Bembe, werd tot voorzitter van dit Forum gekozen. In laatstgenoemde functie reisde hij in juni 2005 voor vredesoverleg naar Nederland. Daar werd hij op het terrein van het vredespaleis door de politie op verzoek van de VS gearresteerd in verband met de mogelijke betrokkenheid bij de ontvoering van een Amerikaan in 1990. In oktober stelde de rechtbank in Den Haag Bembe voorlopig op vrije voeten in afwachting van een beslissing over het VS-uitleveringsverzoek. Enige tijd later verdween Bembe hetgeen voor de Rechtbank reden was in november het Amerikaanse uitleveringsverzoek niet-ontvankelijk te verklaren. Naar verluidt zou Bembe zich thans in Congo-Brazzaville bevinden en zou hij wederom actief betrokken zijn bij vredesonderhandelingen met de regering van Angola Hoewel de Angolese regering blijk heeft gegeven de politieke dialoog te willen voortzetten, blijft de situatie vooralsnog gespannen. In februari 2006 braken opnieuw onlusten uit in Tchiowa, de hoofdstad van Cabinda.