BOSNIE-HERZEGOVINA Samenleving

Reisaanbiedingen BOSNIE-HERZEGOVINA BOSNIA AND HERZEGOVINA Holiday Offers

BOSNIE-HERZEGOVINA Interactief (video's, reisverhalen)

Samenleving

Staatsinrichting

Bosnië-Herzegovina is sinds 1992 een onafhankelijk land. Volgens het vredesakkoord van Dayton (1995) is het een federatieve republiek, bestaande uit twee autonome deelstaten of 'entiteiten': de Moslim-Kroatische Federatie (51% van de oppervlakte) en de Bosnisch-Servische Republiek (Republika Srpska, 49%). Beide deelstaten hebben een eigen president, regering en parlement.

De drie leden van het staatspresidium, een Moslim en een Kroaat uit de Federatie en een Serviër uit de Republika Srpska, worden rechtstreeks gekozen door de leden van de drie grootste etnische groepen. Het presidentschap rouleert elke acht maanden onder de leden van het presidium.

De Europese Unie en de Verenigde Naties houden toezicht op de naleving van het vredesakkoord en hebben de bevoegdheid bestuurders te ontslaan.
De vele duizenden NAVO-manschappen van SFOR moeten nieuwe vijandigheden voorkomen. Hoge Vertegenwoordiger Ashdown paste op 2 april 2003 de grondwetten van de Servische Republiek en de Moslim-Kroatische federatie aan door de controle op de legers van beide entiteiten te verplaatsen naar het staatspresidium.

De centrale regering van Bosnië-Herzegovina bestaat twee kamers met wetgevende macht (de Volkskamer met 15 leden en het Huis van Afgevaardigden met 42 leden), een driekoppig Presidium, een Ministerraad, een Constitutioneel Hof en een Centrale Bank. Al deze organen zijn gebaseerd op het principe van etnische gelijke vertegenwoordiging. De centrale regering is verantwoordelijk voor buitenlands beleid, buitenlandse handel, invoerrechten, immigratiebeleid, monetaire politiek, internationaal recht, luchtvaart, communicatie, de financiering van de regering en het aangaan van overeenkomsten met andere staten of internationale organisaties. Beide entiteiten hebben eigen legers, die echter onder gezag van het Presidium van Bosnië-Herzegovina staan.

De Moslim-Kroatische Federatie heeft een wisselend presidentschap. De wetgevende macht in de Federatie bestaat uit twee kamers: het Huis van Afgevaardigden van de Federatie (140 zetels) en de Volkskamer (30 Moslims, 30 Kroaten en 20 anderen).
De Republika Srpska heeft een president en een vice-president, die direct wordt gekozen voor een termijn van vier jaar. De Nationale Assemblee van de Republika Srpska wordt gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging en telt 83 leden.

Administratieve indeling

Bosnië-Herzegovina is verdeeld in tien kantons met elk een eigen parlement en bestuur. Alle functies en bevoegdheden die in het Akkoord van Dayton niet expliciet aan de centrale instituties van Bosnië-Herzegovina zijn toegeschreven, vallen toe aan de entiteiten.
Binnen de Moslim-Kroatische Federatie geldt dat functies en bevoegdheden die niet expliciet aan haar zijn toegeschreven vallen onder de kantons.






kanton                     hoofdstad       oppervlakte       aantal inwoners



Bosansko-Podriniski        Goražde            505 km2             36.000

Hercegbosanski             Livno            4.934 km2             84.000

Hercegovacko-Neretvanski   Mostar           4.401 km2            218.000

Posavski                   Orašje             325 km2             44.000

Sarajevo                   Sarajevo         1.277 km2            402.000

Srednjebosanski            Travnik          3.189 km2            241.000

Tuzlanski                  Tuzla            2.649 km2            515.000

Unsko-Sanski               Bihac            4.125 km2            308.000

Zapadno-Hercegovacki       Ljubuški         1.362 km2             82.000

Zenjcko-Dobojski           Zenica           3.343 km2            400.000

Onderwijs

Kinderen nemen vanaf hun zevende jaar verplicht deel aan het acht jaar durende basisonderwijs. Na het basisonderwijs kunnen ze kiezen voor drie of vier jaar voortgezet onderwijs, eventueel gevolgd door een beroepsopleiding. Het universitair onderwijs duurt 4-6 jaar met eventueel een verdere specialisatie. Bosnië-Herzegovina heeft vier universiteiten. De Universiteit van Sarajevo (1949) is de oudste, die van Mostar, Tuzla en Banja Luka werden allen opgericht in de jaren zeventig van de vorige eeuw.
De beide entiteiten hebben ieder een eigen ministerie van Onderwijs, terwijl ook in alle kantons Kroatisch en Bosnjaks onderwijs gegeven wordt.
Om het nog ingewikkelder te maken hebben ook alle kantons weer hun eigen wetgeving die het onderwijs regelt. De scholen in de Bosnjakse kantons werekn met federale schoolmaterialen; in de Kroatische kantons worden leermiddelen uit Kroatië gebruikt.
In de Republiek Srpska wordt het onderwijs volledig geregeld door het ministerie van Onderwijs.
In het district Brcko zorgt vernieuwende wetgeving ervoor dat de leerlingen van verschillende nationaliteiten samen les krijgen. Ze moeten dan bijvoorbeeld vaktermen in drie verschillende talen leren en beide alfabetten kunnen gebruiken. De bedoeling is om dit soort onderwijs steeds vaker centraal te regelen en decentraal in te voeren.

In april 2002 werd met de ondertekening van het zgn. Mrakovica-Sarajevo Akkoord een compromis gesloten over een aantal constitutionele amendementen, waarover was onderhandeld naar aanleiding van een uitspraak van het Constitutionele Hof twee jaar eerder. In de grondwet werd het principe opgenomen dat BiH drie constituerende bevolkingsgroepen heeft. Deze nieuwe grondwettelijke bepaling heeft verstrekkende gevolgen, omdat hiermee de politieke vertegenwoordiging wordt geregeld van de drie bevolkingsgroepen in die gebieden waar zij een minderheid vormen (dus bijvoorbeeld een verplichte opname van Moslims in het parlement van de RS en andersom van Serviërs in het parlement van de Federatie). De regeringen die worden gevormd op basis van de verkiezingsuitslag van 5 oktober 2002 zijn de eerste waarop de nieuwe regels van toepassing zijn.

Srebrenica

De oorlog van 1992 tot 1995 op Bosnisch grondgebied kreeg voor Nederland een uiterst onaangename nasleep door de tragische val van de moslimenclave Srebrenica in 1995.
Nederlandse VN-soldaten zouden deze zogenaamde ‘safe area’ beschermen, maar ondanks dat werden ca. 7500 moslims door de Bosnische Serviërs vermoord. In 2002 verscheen het lang verwachte NIOD-rapport, waarvan de conclusies het kabinet van premier Kok dwongen om af te treden. Opperbevelhebber Van Baal trad na zware druk eveneens af.