IRAK Samenleving

IRAK Interactief (video's, reisverhalen)

Samenleving

PREVIEW - UITGEBREIDE BESCHRIJVING VOLGT

Staatsinrichting

Irak heeft een regering en een parlement. Daarnaast is er de partij, en boven dit alles staat de Revolutionaire Commando Raad (RCR). De voorzitter hiervan, Saddam Hoessein, zetelt automatisch als President van de Republiek. De regering is slechts uitvoerder van wat de RCR beslist. Saddam Hoessein staat tevens aan het hoofd van de partijorganisatie. Verkiezingen voor het parlement zijn enkel open voor kandidaten die zich achter een aantal, door het regime bepaalde principes scharen. Het parlement kan geen wetten amenderen, maar enkel voorstellen of verwerpen, hetgeen nog nooit is gebeurd. Wetten worden ofwel voorgesteld door de RCR en dan voor 'goedkeuring' naar het parlement gestuurd, ofde wetten worden door de RCR, of door de president, per decreet vastgesteld. De RCR is in toenemende mate een ondergeschikt apparaat van dePresident geworden: niemand die erin zetelt heeft een onafhankelijke machtsbasis, allen hebben hun positie aan Saddam Hoessein te danken. Inmiddels hebben de partij en de RCR aan belang ingeboet ten voordele van het Presidentiële Bureau, waarin uitgekozen vertrouwelingen van Saddam Hoessein zetelen.

POlitiek

Saddam Hoessein is er tot op heden in geslaagd het verzet tegen zijn regime te onderdrukken. Gewelddadig optreden vindt vooral plaats jegens de Koerdische en sji'itische groeperingen in het land. Andere politieke partijen dan de Ba'ath-partij zijn sinds 1978 buiten de wet gesteld. Het regime steunt op familie en vrienden van Saddam Hoessein die met name afkomstig zijn uit de regio rond de plaats Tikrit.

Na afloop van de door de geallieerden in januari 1991 gelanceerde operatie 'Desert Storm' braken in Zuid-Irak en in de Koerdische gebieden in het noorden gewapende opstanden uit. In maart 1991 was sprake van inname van Basra en andere zuidelijke steden door opstandelingen, waaronder vele sji'ieten maar ook ontevreden militairen. Aan Saddam Hoessein loyale troepen kregen de regio echter spoedig weer onder controle. Militaire operaties richtten zich tegen sji'ieten die in de zuidelijke moerasgebieden leven. Daarbij werd melding gemaakt van executies door militaire eenheden. In dit gebied is ook sprake van een stelselmatige vernietiging van de moerassen doordat de natuurlijke watervoorziening wordt afgesneden als gevolg van de constructie van kanalen, dammen e.d., hetgeen funest is voor milieu, landbouw, visserij en irrigatie. Ook zijn giftige stoffen in de moerassen gedumpt en zijn honderden vierkante kilometers grond door militairen platgebrand. In Zuid-Irak wordt aan een deel van de lokale bevolking voedsel, medicijnen, drinkwater en transportvoorzieningen onthouden ten gunste van onder meer veiligheidsdiensten en militairen.

In het noorden van het land streden Koerdische facties tegen de troepen van de centrale Iraakse regering. Iraakse troepen wisten in maart 1991 de opstand neer te slaan. Nadat zij er aanvankelijk in waren geslaagd de door de Koerden ingenomen steden Erbil, Dohuk en Zakho te heroveren, dienden zij zich uiteindelijk onder internationale druk terug te trekken. De Iraakse troepen (en met hen vele ambtenaren) verlieten in oktober 1991 het grootste deel van de noordelijke provincies. Bagdad kondigde daarop een economische blokkade van deze gebieden af.

De drie noordelijke provincies van het land vormden twee, de facto autonome, gebieden die voornamelijk door Koerden worden bewoond. Parlementaire verkiezingen werden gehouden en een Koerdische Assemblee werd gevormd. Dit lichaam functioneert echter niet meer. Van 1994 tot 1998 streden verschillende Koerdische facties, met name de Koerdische Democratische Partij (KDP) en de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), om de macht. Omringende landen als Iran en Turkije en het regime in Bagdad speelden de verschillende Koerdische groeperingen tegen elkaar uit, in voortdurend wisselende bondgenootschappen met de diverse facties.

In 1998 hebben de KDP en de PUK de strijdbijl begraven en, o.l.v. de VS, het zogenaamde Washington-akkoord gesloten om te komen tot meer onderlinge samenwerking. Echter hebben KDP en PUK tot op heden geen overeenstemming kunnen bereiken hoe de belangrijkste elementen uit dit akkoord (instelling parlement, revenue-sharing) uit te voeren.

In 1995 bereikten vanuit Irak sterke geruchten over enkele pogingen tot staatsgreep de buitenwereld. In 1996 waren er sterke aanwijzingen van executies van personen die werden beschuldigd van samenzwering tegen de president. Het zou gaan om belangrijke nationale leiders en hoge militairen. Af en toe bereiken berichten de buitenwereld over samenzweringen tegen het regime in Bagdad. Zo zouden in maart 1999 enkele hoge legerofficieren zijn geëxecuteerd omdat zij een coup zouden hebben beraamd. Volgens bevestigde berichten zou op 6 of 7 april 2000 een moordaanslag op President Saddam Hoessein zijn verijdeld. De verantwoordelijken zouden zijn geëxecuteerd.