IRAN Samenleving

IRAN Interactief (video's, reisverhalen)

Samenleving

PREVIEW - UITGEBREIDE BESCHRIJVING VOLGT

Staatsinrichting

ran is een islamitische republiek waarbij het politieke, sociale en economische bestel is gebaseerd op de Islam. Ayatollah Khomeini introduceerde het leerstuk van de “Velayat-e Faqih”, de heerschappij van de religieuze wetsgeleerde, waarvan in de constitutie werd vastgelegd dat deze toebehoorde aan de Geestelijk Leider. Daarmee werden leger, politie en de rechterlijke macht ondergeschikt gemaakt aan de macht van de Geestelijk Leider. Eveneens ondergeschikt aan de Geestelijk Leider is de president, die voor vier jaar wordt gekozen.

Ministers worden door de gekozen president voorgedragen en dienen de goedkeuring te hebben van het parlement (Majlis). De macht van dit 291 zetels tellende parlement is verder echter beperkt. De kandidaatstelling voor het parlement wordt door de Raad van Hoeders (“Council of Guardians”) bepaald. De Geestelijk Leider benoemt de helft van de leden van deze Raad. Door het parlement aangenomen wetgeving wordt door de Expediency Council beoordeeld op het in overeenstemming zijn met de belangen van de islamitische republiek.

De staatsinrichting kent voorts een ‘Assembly of Experts’, bestaande uit theologen, die onder meer beslist over de opvolging en toeziet op het functioneren van de Geestelijk Leider.

Politiek

Na de dood van Ayatollah Khomeini verflauwde het revolutionaire elan in Iran langzaamaan. Een groot deel van de Iraanse bevolking heeft de Islamitische Revolutie niet bewust meegemaakt. De wens naar veranderingen kwam een eerste keer tot uiting toen in mei 1997 een naar Iraanse begrippen relatief gematigde kandidaat Khatami tot president werd gekozen. Deze wens werd wederom benadrukt toen president Khatami in juni 2001 met 77% van de stemmen voor een tweede termijn van 4 jaar werd herkozen. Ook de parlementsverkiezingen van februari 2000 hebben een ruime overwinning voor de hervormingsgezinden opgeleverd. De parlementsverkiezingen van februari 2004, waarbij circa 2500 kandidaten van deelname werden uitgesloten door de niet-verkozen Raad van Hoeders, betekenden echter een duidelijke terugslag voor het hervormingsproces. Vertegenwoordigers van een relatief nieuwe beweging, de Abadgaran-e Iran-e Eslami (‘Bouwers van een Islamitisch Iran’) behaalden de meerderheid. De Abadgaran is een samenwerkingsverband van verenigingen en partijen die ijveren voor de religieuze en egalitaire idealen van de Iraanse revolutie. De Abadgaran opmars ging van start bij de lokale verkiezingen van februari 2003. De verkiezing van de nieuwe president Ahmadinejad vertegenwoordigt de grote politieke doorbraak van deze beweging. Op 15 december 2006 werden verkiezingen gehouden voor de Raad van Experts en gemeenteraden. Van de 495 personen die zich verkiesbaar wilden stellen voor de Raad van Experts werd het uiteindelijk aan 164 personen toegestaan zich te kandideren. De uitslag betekende een winst voor gematigde conservatieven (w.o. oud president Rafsanjani) en hervormers.