MOZAMBIQUE Samenleving

Reisaanbiedingen MOZAMBIQUE MOZAMBIQUE Holiday Offers

MOZAMBIQUE Interactief (video's, reisverhalen)

Samenleving

PREVIEW - UITGEBREIDE BESCHRIJVING VOLGT

Staatsinrichting

De grondwet van 2004 voorziet in een meerpartijenstelsel, bescherming van de fundamentele rechten van de mens en een vrije markteconomie. Zowel het 250 leden tellende parlement als de president worden iedere 5 jaar direct gekozen. De laatste presidents- en parlementsverkiezingen vonden plaats in december 2004. Voor het parlement geldt een kiesdrempel van 5%. De president, die grondwettelijk gezien eenmaal herkiesbaar is, benoemt de premier en de Raad van Ministers.

Politiek

Een verdere stap in de democratische ontwikkeling van Mozambique is gezet in december 2004, toen voor de derde maal sinds de vredesakkoorden van Rome (1992), presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvonden. De belangrijkste deelnemende partijen waren regeringspartij Frelimo en oppositiepartij Renamo. Frelimo-kandidaat Armando Guebuza werd, bij de verkiezingen verkozen als opvolger van president Joaquim Chissano en is daarmee het eerste nieuwe staatshoofd voor Mozambique in 18 jaar. Voor het eerst treedt in Mozambique een nieuwe president aan in een tijd van vrede en op basis van de uitslag van verkiezingen. De eerste Frelimo president Mondlane werd immers vermoord en president Machel kwam om bij een vliegtuigongeluk, vrijwel zeker door sabotage. Terugtredend President Joachim Chissano was sinds 1986 aan de macht, eerst als president ten tijde van de éénpartijstaat en later twee maal als gekozen president. Hoewel president Chissano wettelijk de mogelijkheid had om voor een derde termijn als president te gaan, heeft hij hiervan afgezien, mede onder druk van zijn Frelimo partij. Dit kan in een Afrikaanse context bijzonder worden genoemd.

De opkomst bij deze laatste verkiezingen was betrekkelijk laag met slechst 3,3 miljoen kiezers, ofwel ongeveer 43% van de levende geregistreerde kiezers. Deze dramatische daling van kiezersparticipatie is een tegenvaller voor de democratie als geheel.De opkomst tijdens de verkiezingen in 1999 was nog 74%. Guebuza heeft de verkiezingen gewonnen met 63,64% van de stemmen, waar oppositieleider Dhlakama 31,74% van stemmen kreeg. De winstmarge van ongeveer 30% voor Frelimo was groter dan verwacht. De actieve campagne van Frelimo en de onverwacht lage opkomst zijn waarschijnlijk de belangrijkste oorzaken voor de aanzienlijke marge. De vele deelnemende kleine partijen hebben geen van alle de kiesdrempel gehaald en zijn derhalve niet vertegenwoordigd in het huidige parlement. Ook Raul Domingos, de kandidaat van de Partij voor de Vrede, Democratie en Ontwikkeling (PDD) scoorde onverwacht slecht en kwam niet boven de kiesdrempel van 5 procent. De Assembleia da Republica (parlement), bestaande uit in totaal 250 zetels, is na de verkiezingen samengesteld uit 158 parlementariërs van Frelimo en 92 van Renamo.

Renamo heeft, samen met alle andere oppositiepartijen met uitzondering van de PDD ( Partido para a Paz, Democracia e Desenvolvimento), een klacht ingediend bij de Kiescommissie en de Constitutionele Raad van Mozambique tegen onregelmatigheden tijdens de verkiezingen. Zij eisten volledig nieuwe verkiezingen in het hele land, voorafgegaan door nieuwe en volledige registratie. De Constitutionele Raad heeft erkend dat er enige onregelmatigheden waren, maar was van mening dat deze niet dermate grootschalig waren geweest om een doorslaggevend effect te hebben op de verkiezingsuitslag. De klachten zijn uiteindelijk om procedurele gronden afgewezen. Ook de EU Electoral Observation Mission heeft zich kritisch uitgelaten over de problemen bij de stemmen telling, de fouten in de computersoftware, beperkte toegang voor waarnemers en fouten in de kiezerslijsten, maar heeft daarbij ook aangegeven dat de onregelmatigheden geen invloed hebben gehad op de einduitslag. Op 21 januari 2005, maakte de Nationale Kiescommissie (CNE) de uitslag van de overwinning van Frelimo officieel. Verliezend presidentskandidaat Dhlakama liet uiteindelijk verstek gaan tijdens de inauguratie van president Guebuza, uit protest tegen de verkiezingsuitslag.

Gezien de voorgeschiedenis en het belang van de verkiezingen voor de jonge democratie alsmede de daadwerkelijke betrokkenheid bij ontwikkeling en goed bestuur in Mozambique waren meerdere internationale waarnemers bij de presidents- en parlementsverkiezingen aanwezig, o.a. de EU Election Observation Mission (EOM), het Carter Centrum, de Electoral Institute for Southern Africa (EISA), de SADC, het SADC Parlementary Forum, de AU, en de Gemeenschap voor Portugees sprekende landen (CPLP). De EU EOM en de Carter Centre waren hierbij verreweg de grootste missies.

Ten aanzien van het beleid van de nieuwe regering heeft President Guebuza aangegeven grotere inzet van alle ministeries en ambtenaren te eisen bij de bestrijding van de armoede en hij benadrukte de noodzaak om de bureaucratie en corruptie te bestrijden. De algemene indruk van de nieuwe regering is dat deze redelijk slagvaardig is en dat de balans positief is. Anderzijds is er ook veel ongeduld, en willen mensen direct verbeteringen zien in hun persoonlijke situatie en niet in "statistieken".

De topprioriteit van de regering is armoedebestrijding, waarbij het accent veel sterker dan voorheen ligt op het districtsniveau. De regering is bereid om verdere stappen te zetten op het gebied van decentralisatie en meer macht en middelen te delegeren naar de districten. Voor het slagen van armoedebestrijdingbeleid is handhaving van een stevige economische groei een absolute voorwaarde, en hieraan wordt dan ook in de nieuwe PARPA, de Mozambikaanse PRSP, hogere prioriteit toegekend. In lijn hiermee wordt ook door de nieuwe regering veel aandacht gegeven aan beroepsonderwijs, dat uiteindelijk moet bijdragen aan verbetering van de werkgelegenheid, en aan een betere concurrentiepositie. De hervormingsagenda van de regering bevat daarnaast ook een groot aantal kwesties die verbetering in het investeringsklimaat nastreven en aandacht voor noodzaak tot verbetering van financiële dienstverlening vooral op het platteland. De regering vaart duidelijk een meer nationalistische koers dan de vorige regering en neemt sterker een leidende rol in beleidsprocessen, ook in contact met de donoren. Anderzijds is na een jaar Guebuza nog relatief weinig voortgang geboekt met de hervorming van de publieke sector en verbetering van het functioneren van het rechtsstelsel.