SLOWAKIJE - Economie en Toerisme

Reisaanbiedingen SLOWAKIJE SLOVAKIA Holiday Offers

SLOWAKIJE Interactief (video's, reisverhalen)

Economie en Toerisme

Algemeen

Tot 1990 kende Slowakije een socialistisch economisch stelsel, waarvan de productiemiddelen staatseigendom of collectief eigendom waren. Vanaf 1990 werd een privatisering van met name de grotere ondernemingen op gang gebracht. De privatisering was in Slowakije aanvankelijk echter weinig succesvol.
Een andere maatregel was het vrijgeven van de prijzen met als gevolg een sterk stijgende inflatie. De handel met de voormalige COMECON-landen liep sterk terug en bovendien daalde de aardolie-import uit de Sovjet-Unie met meer dan 25%, zodat Slowakije zijn aardolie voortaan op de veel duurdere wereldmarkt moest betrekken.
Slowakije was van oudsher een arm landbouwgebied, maar na de Tweede Wereldoorlog is er een grote zware industrie in het land opgebouwd, o.a. rond Košice. Vooral de wapenindustrie, met de stad Martin als centrum, had een belangrijke betekenis voor de economie, maar na de 'fluwelen revolutie' in 1989 stortte de wapenindustrie, waarin 10% van de Slowaakse beroepsbevolking werkzaam was, in, mede doordat de Tsjecho-Slowaakse regering in 1991 de wapenexport opschortte. De Slowaakse industrie, die zeer verweven is met die van het buurland Tsjechië, heeft zeer te lijden gehad van de economische recessie en de ineenstorting van de Sovjetmarkt.

De werkloosheid bedroeg in 2001 ca. 20% op een beroepsbevolking van 2.670.000. Grote regionale verschillen blijven bestaan door de immobiliteit van de beroepsbevolking. De werkloosheid is het hoogst in de sectoren met lage buitenlandse investeringen, zoals de bouw en de kleinschalige detailhandel.
Qua regio’s wonen de meeste werklozen is het oosten van Slowakije, met name in Košice. Met het opleidingsniveau van de beroepsbevolking is niets mis. In 2000 had 12,3% van de Slowaakse werknemers een universitaire graad en 41,5% had hoger beroepsonderwijs gevolgd.

Het overheidstekort is de afgelopen jaren flink gestegen. In 2000 bedroeg het tekort 656 miljoen euro, en dat steeg in 2001 tot meer dan 1 miljard euro. Met name de herstructurering van de Slowaakse banksector vormden een enorme kostenpost. Door de toename van de import en de consumentenbestedingen stegen in 2001 wel de inkomsten uit de
omzetbelasting.

De Slowaakse regering heeft de laatste jaren een groot aantal privatiseringen afgerond. Zo heeft Slovensky Plynarensky Priemysel (SPP), de monopolist in de gasdistributie, begin 2002 49% van de aandelen verkocht aan een consortium van buitenlandse bedrijven. Ook Transpetrol, de beheerder van de Slowaakse pijpleidingen, verkocht 49% van de aandelen aan Yukos, een Russische olieproducent.
De elektriciteitssector is eigenlijk de enige sector die nog moet worden verkocht. De verwachte inkomsten uit privatisering worden in 2002 geschat op 3,4 miljard euro.

Buitenlandse investeringen kwamen pas vanaf 1998 goed op gang. Het beleid van de autoritaire regering Meciar verkoos lokale investeerders boven buitenlandse investeerders. Dit beleid veranderde met het aantreden van de regering Dzurinda. Deze regering verlaagde de belastingen en bood een pakket aan investeringsfaciliteiten, waardoor er in 2000 meer buitenlandse investeringen werden aangetrokken dan in de gehele periode 1993 tot en met 1999. In 2001 werd er in totaal voor 1,2 miljard dollar geïnvesteerd, in 2000 zelfs voor 2 miljard dollar.
De landen die in de periode 1993 tot en met 2001 het meeste in Slowakije investeerden waren achtereenvolgens Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Italië. De meeste gelden gingen naar de industrie (43%), de financiële dienstverlening (26%), transport en telecommunicatie (14%) en handel (11,3%). De meeste buitenlandse investeringen vonden plaats in Bratislava en omgeving en in de regio Košice. Vanaf 1 januari 2009 treedt het land ook toe tot de eurozone. Dit heeft de Europese Unie op donderdag 19 juni 2008 officieel beslist.

Landbouw, veeteelt en bosbouw

De landbouw is goed voor ca. 5,5% van het bbp en stelt 7,5% van de bevolking te werk. Dit ondanks de grote ommekeer, die sinds 1989 bezig is, maar in Slowakije trager verloopt dan in Tsjechië. Tot 1989 behoorde 95% van de exploitabele grond aan de staatsbedrijven, die zwaar gesubsidieerd werden maar ten minste 98% van de binnenlandse behoefte konden dekken. Sindsdien moet grond teruggegeven worden aan de oorspronkelijke eigenaar, wordt de subsidiepolitiek hervormd en moet de gehele landbouw zich aanpassen aan de vrijemarkteconomie. De voornaamste opbrengsten van de akkers zijn graan, suikerbieten, aardappelen en oliehoudende gewassen.
Het gaat op dit moment niet slecht met de Slowaakse landbouw. De sector behaalde in 2001 zelfs een winst van 3,6 miljoen euro en ongeveer 75% van de landbouwbedrijven maakte winst. Dit kwam door hogere prijzen en door de positieve effecten van de herstructurering. In de Slowaakse landbouw zijn ca. 1400 bedrijven en meer dan 20.000 kleine zelfstandigen actief. Het gemiddelde loon in de landbouw is nog steeds erg laag vergeleken met andere sectoren en ligt op ca. 210 euro per maand.
Van de import van landbouwproducten is ca. 50% afkomstig uit de Europese Unie, met name uit Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Italië en Nederland. Belangrijke exportproducten van Nederland naar Slowakije zijn residuen van de voedingsmiddelenindustrie, snijbloemen, planten en zaden.

De veeteelt strekt zich weliswaar uit tot koeien en schapen, maar de klemtoon ligt toch op varkens en kippen.

Met een bosoppervlakte van 1,9 miljoen ha (38% van het gehele land) is Slowakije een van de bosrijkste landen van Europa. Daarvan wordt 1,5 miljoen ha geëxploiteerd. Sinds 1990 is het eigendom teruggegeven aan de oorspronkelijke bezitters, in andere gevallen herverkaveld onder steden, gemeenten en de kerken.
Ongeveer 500 bedrijven zijn actief in de houtbewerking. De grote hoeveelheid resten en afval uit de houtbewerkingindustrie en landbouw maakt biomassa de grootste potentiële bron van alternatieve energie. De doelstelling is om in 2010 ongeveer 60% van het potentieel aan biomassa-energie te genereren. De overvloed aan houtresten komt nu nog terecht op vuilnisbelten, die zorgen voor de uitstoot van grote hoeveelheden schadelijk CH4 en CO2.

Mijnbouw en energievoorziening

De meeste grondstoffen moeten worden ingevoerd. Gewonnen worden koper, lood, zout en aardolie en verder zijn ijzererts, zilver, tin en bruinkool aanwezig. Het mijnbouwcentrum ligt in het Slowaakse Ertsgebergte, waar men ijzererts, koper en magnesiet naar boven haalt.

Slowakije is voor ca. 80% van zijn energiebehoefte afhankelijk van invoer, met name uit Rusland. De prijzen die nu betaald moeten worden liggen op het niveau van de wereldmarkt, waardoor de prijs voor de consumenten steeds verder stijgt.
Het merendeel van de energie wordt opgewekt in kolencentrales, maar grote betekenis hebben ook waterkracht- en kerncentrales.

De belangrijkste bronnen voor het opwekken van elektriciteit zijn kernenergie (ca. 50%), fossiele brandstoffen (ca. 30%) en waterkracht (20%). Met name waterkracht is een lucratieve binnenlandse bron. De centrale Gabcikovo aan de Donau is de grootste producent van hydro-elektriciteit. Meer dan 85% van de elektriciteit wordt opgewekt door het staatsbedrijf Slovenske Elektarne, dat geprivatiseerd gaat worden. Regionale distributeurs worden overgenomen door buitenlandse investeerders.

De belangrijkste binnenlandse energiebron is (bruin)kool. De kolenreserves worden geschat op ca. 190 miljoen ton. Hoewel de kosten voor de winning van bruinkool eigenlijk te hoog zijn en het gebruik van bruinkool zeer milieuvervuilend is, gaat men vanwege de grote werkgelegenheid (ca. 10.000 werknemers) toch door met de levering van bruinkool aan energieproducenten.

Voor aardgas is men bijna volledig afhankelijk van Russische import. Verder speelt Slowakije wel een zeer belangrijke rol in de doorvoer van Russisch gas naar buurlanden en West-Europese landen. Ca. 25% van de gasconsumptie in West-Europa komt door het Slowaakse pijpleidingennet.

Net als de voorraad aardgas zijn ook de aardolievoorraden niet voldoende om aan de binnenlandse vraag te voldoen. De binnenlandse olieconsumptie ligt op ca. 75.000 vaten per dag; de eigen productie bedraagt maar ca. 1000 vaten per dag. Slowakije importeert veel olie uit Rusland en is verder een belangrijk doorvoerland van Russische olie naar West-Europa en mediterrane landen.

Slowakije heeft twee kerncentrales: Mochovce en Jaslovske Bohunice. Zij zorgden voor ongeveer 50% van de elektriciteit, die bovendien erg goedkoop is. Door de veroudering van de centrales zijn investeringen in modernisering erg noodzakelijk.

Geothermische energie heeft goede perspectieven in Slowakije dankzij de 26 warmwaterbronnen van hoge kwaliteit. De productie van waterkracht zou nog kunnen toenemen door de uitbreiding van meer kleinschalige waterenergievoorzieningen van de huidige 5% tot 10-15%.

Chemie en kunststoffen

Ondanks een dipje in 1998/1999 is de Slowaakse chemische industrie nog steeds een groeisector. De chemische industrie droeg in 2001 3,6% bij aan het bruto binnenlands product (bbp). Er zijn in Slowakije meer ca. 170 bedrijven met in totaal ca. 35.000 werknemers actief in de chemische sector. Van de totale Slowaakse export is bijna 20% afkomstig uit de chemische industrie (import ca. 15%). Na een korte crisisperiode in 1998/1999 leeft de belangrijke handel met Rusland, Oekraïne en andere voormalige GOS-staten de laatste jaren weer op.
De meeste mensen werken bij de productie van basischemicaliën, chemische producten en vezels. De productiebedrijven van rubber en plastic zijn veel kleinschaliger. Veel bedrijven hebben geen specialisme en bieden een breed scala aan producten. Er is een sterke vraag naar moderne machines en productietechnologie. Binnenlandse machineproducten voor deze sector zijn echter schaars, waardoor 75 tot 80% van de machines wordt geïmporteerd. De privatisering van de Slowaakse chemische industrie is bijna voltooid, en het laatste staatsbedrijf, Istrochem, staat op het punt om geprivatiseerd te worden.

Elektronica-industrie

De exportgerichte elektronica-industrie draaide goed in 2001. De omzet steeg met meer dan 12% tot 1,2 miljard euro. De export steeg met 22,8% en van de totale omzet was bijna 70% afkomstig uit de export. Deze sector telt ca. 180 bedrijven met in totaal meer dan 45.000 werknemers.
Met het uiteenvallen van de Oostblokmarkt en de jaren van de transformatie van de economie had de elektronica-industrie het zwaar te verduren. Met behulp van buitenlandse investeringen is er sinds enige jaren weer een toename van de groei, de opbrengst en de omzet. Het resultaat van deze ontwikkeling was wel dat de elektronica-sector de meeste bedrijven had met een aanzienlijk aandeel buitenlands kapitaal.
De back-bone van de Slowaakse elektronica-industrie bestaat uit de productie van elektronische machines en apparatuur, daarna televisies, geleiders en meetapparatuur. Ook de import van elektronica (uit met name Tsjechië en Duitsland) neemt nog jaarlijks toe. De belangrijkste importproducten zijn computers, controleapparatuur, elektromotoren, transformatoren, elektrische apparatuur voor motoren en andere transportmiddelen, geïsoleerde draden en kabels, en meet-, controle- en testapparatuur.

Machine-industrie

De sterkste industriële sector van Slowakije is de machine-industrie. De productie hiervan bedraagt ongeveer een kwart van de totale industriële productie. In deze sector zijn meer dan 500 bedrijven met meer dan 25 werknemers actief met in totaal ca. 100.000 werknemers. De huidige groei is voornamelijk te danken aan de gunstige ontwikkeling van de automobielindustrie.
Het gemiddelde bruto-maandloon in deze industrietak bedroeg in 2001 314 euro. Een aantal Nederlandse bedrijven heeft gebruik gemaakt van de aanwezigheid van goed gekwalificeerd personeel en lage arbeidskosten door in Slowaakse metaalbewerkers en machinebouwers te investeren. Buitenlandse bedrijven gebruiken hun Slowaakse dochterondernemingen voor de toelevering van arbeidsintensieve producten en halffabrikaten door middel van veredeling in Slowakije.
Machines en machine-onderdelen vormen ook een belangrijk deel van de geïmporteerde industriële producten. In 2000 bedroeg hun aandeel 28% van de totale import. De belangrijkste importproducten zijn: met name auto-onderdelen en verder motoren en turbines, meet-, controle en navigatieapparatuur, productiemachines, lagers en koppelingen, verbindingsmateriaal, kettingen en metalen veren, sloten, metalen constructies en verwarmings- en koelapparatuur. Ook voor tweedehands machines is in Slowakije nog een markt te vinden. De belangrijkste importlanden zijn Italië, Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland en Tsjechië.

Handel

Het Slowaakse handelstekort was nog nooit zo hoog als in 2001. Er werd voor meer dan 12 miljard euro geëxporteerd en voor 14,7 miljard euro geïmporteerd. Dat tekort was meer dan tweemaal zo groot als in de twee voorgaande jaren en bedroeg meer dan 10% van het Slowaakse bruto binnenlands product. Het handelstekort is voornamelijk terug te leiden tot het grote tekort op de handelsbalans met Rusland (brandstoffen).
De Slowaakse exportmarkt verplaatste zich na 1993 van Oost naar West, met de landen van de Europese Unie als belangrijkste handelspartners. De handel met Tsjechië neemt nog steeds een belangrijke plaats in en neemt nog steeds in waarde toe. In 2001 waren de voornaamste importpartners Duitsland, Tsjechië, Rusland en Italië; de belangrijkste exportpartners waren Duitsland, Tsjechië, Italië en Oostenrijk.
De Slowaakse import bestaat op dit moment vooral uit machines, vervoersmaterieel, halffabrikaten, textiel en basismetalen. De belangrijkste uitvoerproducten zijn vervoersmaterieel, machines en halffabrikaten en basismetalen.

Bij de splitsing van de federatie hebben Tsjechië en Slowakije voor de onderlinge handel een vrijhandelsakkoord afgesloten. Dit verdrag is in januari 1993 in werking getreden en tevens werd tussen beide landen een monetair verdrag gesloten.
Slowakije is met Hongarije, Polen, Slovenië, Tsjechië, Roemenië en Bulgarije een overeenkomst aangegaan over de onderlinge handel. Deze overeenkomst (Central European Free Trade Association, CEFTA), heeft als doel een geleidelijke afbraak van de onderlinge handelsbelemmeringen. Op 1 januari 2000 werd een volledige vrijhandel van industriële goederen tussen deze landen bereikt.

Buitenlandse handel (x miljoen dollar)
Invoer uitvoer
1997 11.725 9.641
1998 13.071 10.720
1999 11.315 10.210
2000 12.736 11.849
2001 14.780 12.643

Het volume van de handel tussen Slowakije en Nederland neemt nog steeds toe, maar Slowakije heeft nog steeds een negatieve handelsbalans met Nederland. De import van Slowaakse goederen neemt wel sterk toe waardoor het handelsoverschot van Nederland op Slowakije in 2001 daalde met 18 miljoen euro ten opzichte van 2000. De Nederlandse export naar Slowakije bestond in 2001 vooral uit machines, elektronica, veevoeders en geneesmiddelen. De invoer uit Slowakije bestaat voor het grootste deel uit industriële goederen, zoals machines, machineonderdelen, schoeisel, kleding, meubelen, ijzer- en staalproducten.

Handel Nederland-Slowakije (x 1 miljoen euro)
Invoer uitvoer saldo
1998 172,0 251,8 79,8
1999 203,4 228,2 24,8
2000 199,3 289,2 89,9
2001 238,9 310,2 71,3

Dienstensector

Net zoals in de meeste landen wordt de dienstensector steeds belangrijker voor de Slowaakse economie, en is nu al goed voor meer dan 60% van het bbp.

Sinds 1 januari 1993 is de Nationale Bank van Slowakije actief als onafhankelijke centrale bank. Door de privatisering van de Slowaakse banksector zijn buitenlandse banken op de markt gekomen en hebben buitenlandse investeerders bijna de gehele banksector in handen.
De grootste banken zijn: Všeobecná Úverová Banka (in 2001 gekocht door de Italiaanse IntesaBci), Slovenská Sporitel’na (in 2001 gekocht door de Oostenrijkse Die Erste Bank) en Ivesticná a Rozvojová Banka. De overige banken zijn veel kleiner en de bekendste daarvan is de Tatrabank, die in handen is van de Oostenrijkse Raiffeisen Zentralbank.

Leasen is sinds 2000 erg populair geworden, met name financiële leasing waarbij er een optie tot kopen aan het einde van de contractperiode geldt. In Slowakije wordt leasen als een alternatieve manier van financieren beschouwd, waardoor kleine en middelgrote bedrijven toch de mogelijkheid hebben om bijvoorbeeld nieuwe machines in huis te halen.
De omzetstijging in de leasing van machines voor bedrijven steeg in 2001 57% ten opzichte van 2000; autoleasing groeide met bijna 20%.

ICT-sector en e-business

De uitgaven aan informatie- en communicatietechonologie (ICT) stijgen in Slowakije sterk met een omzetstijging van meer dan 20% in 2001 ten opzichte van 2000.
De informatie-technologiesector biedt op dit moment aan bijna 10.000 werknemers in ca. 70 tot 80 bedrijven. De uitgaven aan software stegen in 2001 met 14%.
De Slowaakse telecommunicatiesector maakt een sterke ontwikkeling door. Het monopolie op lokaal, interlokaal en internationaal niveau via het vaste netwerk moet in 2003 geliberaliseerd zijn. De markt voor internet en gsm is al in min of meerdere mate geliberaliseerd. Halverwege 2000 was 78% van het netwerk gedigitaliseerd. Het gebruik van de mobiele telefoon wint terrein op de gewone vaste telefoon. Naar schatting hadden eind 2002 38,6 op de 100 Slowaken een mobiele telefoon.

Mobiele telefoonlijnen (per 100 inwoners):
1996 0,53
1997 3,72
1998 8,63
1999 17,00
2000 20,54
2001 29,08
2002 38,60

Verder heeft Slowakije nog een alternatief telecommunicatienetwerk in de vorm van een glasvezelnetwerk. Het netwerk ligt langs gasleidingen in Slowakije, en wordt veelal gebruikt voor datatransmissie en door de energiebedrijven verhuurd aan internetbedrijven en aan een buitenlands telecombedrijf.

Het gebruik van internet is in 2001 sterk gestegen. Eind 2001 telde Slowakije bijna 700.000 internetgebruikers. Naar verwachting zal dit in 2002 groeien tot ca. 873.000. Bijna 30% van de Slowaken heeft toegang tot een computer op het werk en ca. 24% heeft thuis een computer.
Electronisch zakendoen in Slowakije bestaat zowel uit “business to business” als “business to consumer”. Het laatste segment is sterker ontwikkeld dan het eerste segment. De Slowaakse bedrijven zijn nog weinig toe aan de nieuwe economie; de industrie is nog te zeer bezig met privatisering en herstructurering. De bedrijven zien internet op dit moment meer als een marketing instrument en de websites worden eigenlijk alleen gebruikt om informatie te verstrekken.
Nog maar 3% van de Slowaakse consument doet aankopen via internet. Er is nog niet veel vertrouwen in het betalen via internet. De “business to consumer”-opbrengst bedroeg in 2000 nog maar 600.000 dollar.

Automobielindustrie

Een van de snelst groeiende sectoren van de Slowaakse economie is de automobielindustrie, en nu al goed voor meer dan 20% van de industriële productie. De productie steeg in 2001 met meer dan 15% en de opbrengst steeg met 7% tot 3,9 miljard euro. Een verdere productiestijging in deze sector is de komende jaren zeer waarschijnlijk, zeker gezien de buitengewone belangstelling bij buitenlandse investeerders.
In 2001 werden er bijna 70.000 auto’s verkocht in Slowakije. De best verkochte merken waren Skoda, Renault en Volkswagen. In 2001 bezaten 273 op de 1000 inwoners een auto en dat is onder het gemiddelde van de buurlanden (Tsjechië, 343/1000).

Bouwindustrie en infrastructuur

Sinds 1989 behaalde de Slowaakse bouwindustrie negatieve cijfers. Pas sinds 2001 is er weer sprake van groei in deze sector. De productie steeg in 2001 7% ten opzichte van 2000 en bedroeg 1,6 miljard euro. De groei is echter vooral te danken aan de buitenlandse investeringen in de bouw van hypermarkten en de bouw van zakencentra.
Net als andere sectoren heeft ook de bouwindustrie een grote herstructurering ondergaan. Grote staatsondernemingen vielen uit elkaar in een groot aantal kleine bedrijven (ca. 4500) en eenmanszaken (ca. 37.000). In 2000 hadden maar 11 bedrijven meer dan 500 werknemers. Zij waren wel goed voor 19,1% van de totale productie.
Voor de lange termijn is het enorme tekort aan goede woningen voor de Slowaakse bouwindustrie gunstig. Privé-woningbezit wordt de overheid via subsidies gestimuleerd en steeds meer banken bieden hypotheken aan. Ook voor de bouw van winkelcentra, hypermarkten en supermarkten wordt de komende jaren groei verwacht, evenals de bouw van autosnelwegen en andere transportprojecten. Ook renovatie en modernisering (o.a. isolatie) van woningen zal veel werk en werkgelegenheid opleveren voor bedrijven.

Verkeer

Het totale wegennet telt bijna 18.000 km, waarvan een klein deel autosnelweg. Deze leidt van de hoofdstad naar de Tsjechische grens en naar het noorden. In aanleg zijn autosnelwegen naar Polen alsook een deel van de verbinding Wenen-Boedapest. Het wegennet verkeert in een relatief goede staat en er worden enkele honderden kilometers autobaan aangelegd. Onder andere gefinancierd door het EU Phare-programma. De prioriteit wordt gelegd bij die wegen die aansluiten bij het Europese wegennet.
De Slowaakse wegtransporteurs winnen aandeel in het internationale vervoer. Dit gaat echter wel ten koste van milieuvriendelijker vervoersmogelijkheden.

De spoorwegen zijn verlieslijdend en verouderd, maar nog steeds een belangrijk vervoersmiddel voor zowel passagiers als voor goederen. Het Slowaakse spoor is bijna 3700 kilometer lang, waarvan ca. 1500 kilometer geëlektrificeerd. De spoorwegen zijn in handen van het Slowaakse staatsbedrijf Železnice Slovenskej Republiky.

Het internationale luchtverkeer wordt voornamelijk op 40 km van Bratislava op het vliegveld van Wenen, Schwechat, afgehandeld. Men schat dat ca. 75% van de goederen uit Slowakije bestemd voor luchttransport via het Weense vliegveld worden vervoerd. Ook het personenvervoer naar en van Slowakije maakt veel gebruik van Schwechat.
Vooral voor binnenlandse luchtverbindingen zijn enkele privé-ondernemingen actief vanaf vijf luchthavens, namelijk Bratislava, Piest’any, Banska Bystrica, Košice en Presov.

Slowakije heeft drie havens aan de Donau, Bratislava, Sturovo en Komárno. Door de voltooiing van het Rijn-Main-Donau heeft Slowakije toegang tot de Europese waterwegen en zijn de havens zelfs vanuit Nederland te bereiken.

Toerisme

De Slowaakse toeristische industrie is sinds de onafhankelijkheid sterk gegroeid en vormt nu een belangrijke bron van inkomsten en zorgt voor steeds meer werkgelegenheid.
Eind jaren negentig van de vorige eeuw bezochten meer dan 600.000 toeristen per jaar Slowakije. Belangrijkste trekpleisters zijn de historische steden en de vele skisport-mogelijkheden.

SLOWAKIJE LINKS

• Bratislava Hotels
• Ab Trips : uw adres voor Slowakije
• Slowakije Hotels

Campersite Slowakije (N)
Dr Klaun: Geneest Kinderen met een Lach (N)
Lies en Teijes Reiswebsite (N)
Reisverslag Slowakije (N)
Romans over Slowakije (N)
Slowakije 1World2Travel (E+N)
Slowakije 2 Link België (N+E)
Slowakije Foto's
Slowakije Middeneuropa (N)
Slowakije Minbuza (N)
Slowakije Reisbijbel (N)
Slowakije Reisfanaten (N)
Slowakije Startnederland (N+E)
Slowakije Verzamelgids (E+N)
Startpagina Slowakije (N)
Starttips Slowakije (E+N)
Telefoongids Slowakije
Wereldreisgids Slowakije (N)
Willgoto Slowakije (N)

Hotels in SLOWAKIJE

Nižné Malatíny	Dolný Smokovec	Bratislava	Devin
Banská Bystrica	Donovaly	Pribylina	Nitra
Bernolákovo	Trnava	Demänová	Horný Vadicov
Demanovska Dolina	Bojnice	Banská Štiavnica	Vysoké Tatry
Pezinok	Liptovský Hrádok	Tatranská Lomnica	Brezno
Alle Hotels in SLOWAKIJE