Economie en Toerisme
Algemeen
Spanje is lang een agrarisch land gebleven. Pas tegen het einde van de jaren vijftig werd er een begin gemaakt het opbouwen van een industrie die al snel een belangrijke economische sector werd. Ook de dienstensector maakte een enorme ontwikkeling door. Internationaal is Spanje op dit moment het vijfde industriële land van Europa, met de auto-, de staal- en de chemische industrie als belangrijkste industrieën. Ook de scheepswerven horen tot de belangrijkste ter wereld. Andere belangrijke bronnen van inkomsten zijn uiteraard het toerisme, maar ook nog steeds het geld dat door geëmigreerde werknemers naar Spanje overgemaakt wordt.
De structuur van de beroepsbevolking veranderde door de snelle economische groei aanzienlijk. Zo werkte in 1999 nog slechts 7,3% van de beroepsbevolking in de landbouw; in 1950 was dit nog ca. 50%. Ook het inkomen per hoofd van de bevolking maakte een spectaculaire stijging door van $500 in 1960 tot $18.239 in 1999.
Het ontbreken van technisch goed opgeleid personeel was een van de belangrijke oorzaken van de teruggang van de economie in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Een groot deel van de industrie had zich toegelegd op de productie van goedkope massaproducten die in ontwikkelingslanden veel goedkoper gemaakt konden worden. De uitvoer van die producten liep snel terug, maar ook de zware industrieën konden hun producten steeds moeilijker verkopen. De werkloosheid steeg daardoor snel en een economische crisis was een feit.
In de jaren tachtig werd het economische beleid gedomineerd door de aanstaande toetreding tot de Europese Unie in 1986. Begin jaren negentig nam de economische groei weer af maar herstelde zich na 1996. Alleen de werkloosheid blijft nog een groot probleem want die bedraagt officieel nog zo'n ///20% van de beroepsbevolking.
Na 1996, onder het kabinet-Aznar, was alles erop gericht om te kunnen deelnemen aan de Economische en Monetaire Unie (EMU). Hiertoe werd er stevig bezuinigd op de publieke sector en werden grote staatsbedrijven geprivatiseerd.
De resultaten van dit economische beleid mochten er zijn. De inflatie bleef constant laag en de economische groei bedroeg in 1998 3,5% zodat Spanje zonder problemen kon deelnemen aan de EMU.
Ondanks de economische vooruitgang bestaan er grote verschillen in welvarendheid tussen de diverse regio's in Spanje. De rijkste gebieden van Spanje zijn Madrid, Catalonië, Valencia en de Balearen langs de Middelllandse Zeekust, het noorden en de Ebro-vallei, o.a. Aragón, La Rioja, Navarra en Baskenland.
Akkerbouw, veehouderij, bosbouw en visserij

Sinds 1950 is het aandeel van de landbouw aan het bruto nationaal product (bnp) sterk afgenomen naar 4,9% in 1999. In Midden- en Zuid-Spanje komt nog grootgrondbezit voor maar de meeste landbouwbedrijven zijn niet groter dan 10 ha.
In heel Spanje wordt tarwe verbouwd, aardappelen in de noordelijke kuststreken en rogge en gerst in Castilië en in noordelijke provincies. Belangrijk voor de export is de wijnbouw en de productie van olijfolie. Spanje is de derde wijnproducent van Europa en de grootste olijfolieproducent van de Europese Unie. Andere belangrijke producten zijn suikerbieten, vlas, maïs, tabak en katoen.
Wat tuinbouwproducten betreft is Spanje de grootste producent in Europa en zelfs de vijfde in we wereld van citrusvruchten. De productie van citrusvruchten vindt natuurlijk voornamelijk plaats in de zonrijke streken, de Middellandse-Zeekust, Andalusië en de streek rond Valencia.
De veehouderij vormt ca. 40% van de totale landbouwproductie. Met name de veehouderij neemt een belangrijke plaats in, door de steeds toenemende vraag naar vlees. Een bekend rundveegebied is Galicië met zijn weidegronden. Een bijzondere bedrijfstak is de stierenfokkerij in de omgeving van Madrid, Sevilla, Salamanca en Córdoba. Deze stieren worden gefokt voor de stierengevechten.
Catalonië kent grote varkensbedrijven, die Spanje voor een groot deel van varkensvlees voorzien. Spanje importeert ook nog steeds veel biggen uit Nederland.
Schapen worden vooral gehouden op de uitgestrekte hoogvlakten in het midden van het land. De meeste melkveehouderijen zijn te vinden in Cantabrië, Galicië, Asturië en Baskenland. De regio Madrid kent veel kippenfokkerijen.
Bossen beslaan 33% van de totale oppervlakte en het streven is om dit percentage te verhogen. Deze bosaanplant is o.a. bedoeld om de toenemende erosie tegen te gaan, die ervoor gezorgd heeft dat 13% van Spanje woestijnachtig is.
Een van de voornaamste bosbouwproducten is kurk, afkomstig van de kurkeiken uit de uitgestrekte eikenbossen in Extremadura. Veel Spaanse bossen zijn eigendom van de staat en de gemeenten.
Spanje is een van de grootste visserijlanden van Europa, alleen Rusland, Noorwegen, Denemarken en IJsland zijn nog groter. Er wordt zowel op de Middellandse Zee als op de Atlantische Oceaan gevist naar voornamelijk tonijn, kabeljauw en sardines. In Galicië vormt de visserij een belangrijke bron van inkomsten. De Spaanse vissersvloot telt ca. 17.000 schepen. De helft hiervan bestaat uit vaartuigen van kustvissers in het noordwesten van Galicië. De grootste vissershaven van europa is die van Vigo, aan de Spaanse westkust in het noordwesten van Galicië. Hier liggen ook ca. 2000 schepen die geschikt zijn voor de diepzeevisserij. Per jaar wordt er ongeveer 1,3 miljoen ton vis gevangen en de consumptie van vis per hoofd van de bevolking is na Japan de grootste ter wereld.
Industrie, mijnbouw en energievoorziening

De industrie droeg in 1999 voor 31% bij aan het bnp. De belangrijkste industriegebieden liggen in de provincies Barcelona, Madrid, Valencia, Vizcaya, Asturië, Alicante en Zaragoza. Belangrijke sectoren zijn aardolieraffinage en chemie en de productie van transportmiddelen en elektrische machines. De textiel- en de zware industrie zijn op dit moment minder belangrijk dan vroeger.
Spanje is de vijfde producent van gereedschapmachines in Europa en de negende ter wereld met in 1998 115 bedrijven met ongeveer 5000 werknemers. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de Baskische provincies Guipuzcoa en Vizcaya, en verder Catalonië, en Aragón. Door de sterk gestegen vraag naar gereedschapsmachines moest er in 1998 nog voor 403 miljoen euro geïmporteerd worden.
De bouwsector is verantwoordelijk voor 7,3 procent van het bruto binnenlands product en meer dan 105 van de beroepsbevolking is werkzaam in deze sector. De woningbouw is de grootste subsector en daarna volgen restauratie en onderhoud, infrastructuurwerken en utiliteitsbouw. De verwachting is dat op den duur de subsector infrastructuurwerken steeds belangrijker voor de bouwindustrie zal worden.
Met name op het gebied van kleine personenauto's is Spanje een belangrijk productieland. In 2000 werden er meer dan drie miljoen auto's geproduceerd, waarvan er 2,5 miljoen werden geëxporteerd. In de auto-industrie werken ongeveer 2 miljoen werknemers. Spanje is door de relatief lage arbeidskosten (de helft van de Duitse arbeidskosten!) zeer interessant voor Franse en Duitse autofabrikanten.
Door o.a. forse investeringen en automatisering bloeit de Spaanse scheepsbouw weer op en beschikken de scheepswerven weer over een rijk gevuld orderboek. De herstructurering heeft gezorgd voor een concurrerende en kwalitatief goede scheepsbouw.
In de chemische industrie zijn meer dan duizend bedrijven werkzaam. Drie van de grootste bedrijven in de grondstoffenchemie zijn van Duitse herkomst. Ca. 90% van de bedrijven werken lokaal of voor de regio en hebben een bescheiden jaaromzet. Toch neemt Spanje als producent van chemische producten in Europa de vijfde plaats in. De farmaceutisceh industrie is vooral gevestigd in de omgeving van Madrid en Barcelona.
De Spaanse textiel- en kledingindustrie in met name Catalonië, Vanlencia en Galicië biedt werk aan 275.000 peresone en kent bijna 8.000 veelal kleine ondernemingen. Binnen de Europese Unie staat Spanje als vijfde op de lijst van textielfabrikanten. Door de concurrentie uit Oost-Azië had de textielindustrie het begin jaren negentig zeer moeilijk, maar klimt nu weer uit het dal.
De Spaanse lederwarenindustrie neemt nog steeds een belangrijke plaats in op de wereldmarkt. De schoenenindustrie kent vooral kleine bedrijven. De hoogste productiegroei werd gerealiseerd in de sector tassen en kleine lederwaren. Ook de bontindustrie floreert in Spanje, met bijna 3000 bedrijven en 27.500 werknemers.
Spanje is betrekkelijk rijk aan delfstoffen. De belangrijkste mijnbouwproducten zijn steenkool, bruinkool, ijzererts, zinkerts en lood. Andere delfstoffen die gewonnen worden zijn wolfraam, potas, mercuur en uranium. Aan de monding van de Ebro wordt aardolie gewonnen.
De belangrijkste energiebronnen in Spanje zijn de hydro- en thermische elektriciteit. Maar ook de kernenergie is zeer belangrijk voor de elektriciteitsvoorziening; het aandeel hiervan bedroeg in ///. Aardgas wordt voornamelijk ingevoerd vanuit Algerije.
handel

De belangrijkste exportproducten zijn wijn, zuidvruchten, auto's, machines, textiel en ertsen.
Geïmporteerd worden vooral transportmiddelen, voedingsmiddelen, machinerieën en chemische producten.
De belangrijkste handelspartners wat betreft de import zijn: Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Italië, Verenigde Staten en Nederland. Wat betreft export zijn de belangrijkste handelspartners Frankrijk, Duitsland, Portugal, Italië, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Nederland.
De Nederlandse uitvoer naar Spanje had in 2000 een waarde van 7,6 miljard euro. De invoer uit Spanje bedroeg in 2000 4,6 miljard euro. Ten opzichte van 1999 betekende dat een groei van meer dan 22%. De totale uitvoer van Spanje bedroeg in 2000 123,1 miljard euro en de totale invoer 166 miljard euro.
Toerisme en verkeer
De toeristenindustrie wordt steeds belangrijker voor de economie door de grote werkgelegenheid en als grote deviezenbron. Er zijn ca. 1,5 miljoen mensen werkzaam in de Spaanse toeristensector. In 2000 werd Spanje bezocht door een record aantal van 48 miljoen buitenlandse toeristen.
Tegenwoordig gebeurt dat niet alleen in de zomer, maar Spanje wordt ook steeds vaker als overwinteringsbestemming gekozen, met name de Canarische Eilanden zijn populair in de winterperiode.
Verschillende regio's zijn praktisch geheel afhankelijk van het toerisme, met name vakantiegebieden als Catalonië, Andalusië, de Balearen en de Canarische Eilanden. Ca. 80% van het buitenlands toerisme speelt zich af aan de oostkust, de befaamde Costas.
De meeste toeristen komen uit Frankrijk, Duitsland, Nederland, Groot-Brittannië en Italië.
Het spoorwegnet wordt geëxploiteerd door de RENFE en beslaat in totaal 13.000 km. Nog lang niet alle trajecten voldoen aan Europese standaardnormen. Het spoorwegverkeer wordt steeds verder uitgebreid om de positie van het wegverkeer terug te dringen.
Spanje kent ruim 68.000 geregistreerde wegvervoerbedrijven, waarvan 48.000 ondernemingen niet meer dan één vrachtwagen bezitten. Maar 35 bedrijven hebben mee dan zestig auto's. De Spaanse vervoermarkt bestaat dan ook voor een groot deel uit eigen rijders die zich vooral bezighouden met het binnenlands vervoer. Het internationale wegvervoer is in handen van maar vijf grote bedrijven. Het wegennet heeft een lengte van meer dan 337.139 km, waarvan 8000 kilometer snelweg is. De grote steden zijn onderling verbonden met snelwegen en rond de meest steden ligt een ringweg.
De belangrijkste havens zijn Barcelona aan de Middellandse Zee en Bilbao aan de Atlantische Oceaan. De Catalaanse haven Tarragona is de derde haven van Spanje en vooral belangrijk als terminal voor olie en chemicaliën. Valencia, Gijón, Tenerife en Las Palmas hebben ook belangrijke havens. De havens aan de Middellandse Zee groeien op dit moment twee keer zo hard als de Atlantische havens.
Er zijn dertig internationale luchthavens, o.a. in Madrid, Barcelona, Palma de Mallorca, Las Palmas, Malaga, Tenerife en Ibiza. De nationale luchtvaartmaatschappij is Iberia. In 2000 verwerkten de Spaanse luchthavens samen ongeveer 139 miljoen passagiers. De Madrileense luchthaven Barajas, nu goed voor 20 miljoen passagiers, moet in 2012 45 miljoen passagiers kunnen verwerken. Daavoor nodig zijn een derde startbaan, een nieuwe controletoren en nieuwe passagiers- en vrachtterminals. Of al deze maatregelen voldoende zullen zijn is nog maar de vraag gezien de snelle ontwikkelingen in de luchtvaart.
SPANJE LINKS
• Barcelona.nl - Stedentrips en hotels
• Goekope vakantie Spanje? Boek nu voordelig met Ferio vakanties.
• Spanish Residence - Zuid-Spanje Specialist
• Autoverhuur Spanje
• Madrid Hotels
• SpainFlat, appartementen en villa´s in Spanje
• Autohuur Spanje
• Vakantie Spanje info op Reisgraag.nl
• Eliza was here: sfeervolle reizen naar Spanje
• Goedkope zonvakanties naar Spanje boek je hier
• Een zonvakantie naar Spanje boek je bij Reizenportal.nl
• Goedkope hotels in Spanje boek je hier
• Stedenreis Barcelona
• Spanje Hotels
• PropertyPortal.nl - Dé Portal voor wonen en het kopen van een tweede huis in Spanje
• Bungalows in Spanje te huur
• Zonvakantie Spanje - Yoruit
Alicante Jouwpagina (N)
Andalusië Fotoreportage
Barcelona Cityspotters (N)
Barcelona Foto's
Barcelona Foto's (2)
Barcelona Reisforum (N)
Barcelona Reisstart (N+E)
Benidorm Go2 België (N)
Boeken over Spanje (N)
Campersite Spanje (N)
Catalonië Foto's
Costa Brava Foto's
Costa Del Sol Startkabel (N)
CostaBrava Startkabel (N)
Emigreren naar Spanje (N)
Emigreren Spanje (N)
Fotoreportage van Gaudi's Barcelona
Gave Plaatsen In Spanje (N)
Het Roer Om: Emigreren naar Spanje
Jeugdherberg Spanje Pagina (N)
Leven in Andalusië (N)
Lies & Teije's Reiswebsite (N+E)
Links over Spanje (N)
Madrid Cityspotters (N)
Madrid Dialezing (N+S)
Madrid Foto's
Madrid Foto's (2)
Madrid Jouwpagina (N)
Madrid Reisfoto's
Madrid Start Nu (N)
Online Spaans leren (N)
Photo Locations for Travel and Landscape Photography
Radio Spanje
Recepten Spanje (N)
Reisfoto's Semana Santa Andalucië
Reizen In Beeld in Spanje
Romans over Spanje (N)
Salou Info (N)
Sevilla Bezienswaardigheden (N)
Spaans Leren (N)
Spaans Startbewijs (N)
Spaans Verzamelgids (N)
Spaanse Recepten (N)
Spanje - 1World2Travel (E+N)
Spanje 1World2Travel (E+N)
Spanje 2Link Belgie (N)
Spanje Cityspotters (N)
Spanje Favorietje (N)
Spanje Forumplein (N)
Spanje Foto's
Spanje Foto's (2)
Spanje Foto's (3)
Spanje Holidaysites (N)
Spanje info (N+E)
Spanje Jumppage (N+E)
Spanje Klikwijzer (N)
Spanje Minbuza (N)
Spanje Nu (N)
Spanje Online Reisgids (N)
Spanje op zijn best (N)
Spanje Reisbijbel (N)
Spanje Reiservaringen (N)
Spanje Reisfanaten (N)
Spanje Reisforum (N)
Spanje Reisfoto's
Spanje Reisgraag (N)
Spanje Reislocaties (N)
Spanje Reisstart (N+E)
Spanje Reisverhaal (N)
Spanje Start België (N)
Spanje Start Nu (N)
Spanje Startmenus (N)
Spanje Startnederland (N+E)
Spanje Travelmarker (N)
Spanje Travelphotos
Spanje Vakantieland (N)
Spanje Vakantieland (N)
Spanje Vakantiesites (N)
Spanjepagina België (N)
Starttips Spanje (E+N)
Steden (N)
Tapas Recepten (N)
Telefoongids Spanje
Torremelinos Reisforum (N)
Torremelinos Reisstart (N)
Tour Spanje (N)
Vakantie Barcelona Jouwpagina
Vakantie Blanes Jouwpagina (N+E)
Vakantie LLoret de Mar Jouwpagina (N+E)
Vakantiefoto's Spanje
Valencia Bezienswaardigheden (N)
Valencia Foto's
Verhuizen naar Spanje (N)
Wereldreisgids Spanje (N)
Werken in Spanje Startbewijs (N)
Willgoto Spanje (N)
Hotels in SPANJE
Artikelen over SPANJE
Bronnen
Grabowski, J.F. / Spain
Lucent Books, 2000
Spain
Lonely Planet, 1999
laatst bijgewerkt februari 2008
Samensteller: Geert Willems